قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى

پيشگفتار 1

ارشاد الزراعه ( فارسى )

پيش‌گفتار چند كلمه دربارهء كتاب حاضر « ارشاد الزراعه » . در اصول و روش كشت و ورز و شناخت زندگى گياهان و درختان . از متون قديمه است كه در اوايل سلطنت پادشاهان صفوى تأليف گرديده و يكى از رسائل فارسى در علم زراعت مىباشد . ، اين كتاب با چند رسالهء ديگر توسط مرحوم عبد الغفار نجم الدوله « 1 » بسال 1323 قمرى به صورت مخلوط سربى و سنگى طبع شده است و چون نسخ آن كمياب بود به صورت فعلى در تجديد چاپ آن اقدام شد و اينك در دسترس علاقمندان قرار مىگيرد . مرحوم نجم الدوله در مقدمه مىنويسد : « اين مجموعه را محض خدمت بملت و انتشار معارف ايرانى در امور فلاحت درصدد جمع‌آورى و تصحيح برآمد به قدر وسع ، چرا كه اين نسخه‌ها منحصر از فرد بود و تعدد نداشت تا از روى مقابله تصحيح و تكميل شود و چنانچه نظر به بعضى نواقص ديگر در اين صدد برنمىآمد شايد به كلى از ميان رفت . » نسخهء چاپ نجم الدوله فاقد مقدسه مصنف است ، در چند قسمت آخر كتاب نقص دارد و در بعض موارد نيز مطالب آن خلاصه و مختصرى از آن درج شده است . كتابى كه اينك توفيق چاپ و انتشار آن حاصل شده حاوى كليهء قسمتهاى متن اصلى و مقدمه مؤلف بوده و سعى شده است كه با مراجعه به چند نسخه و توجه به صورت مقبول‌تر ، تا حد امكان صحيح و كامل و عارى از نقص باشد . در پايان كتاب فهرست‌هائى شامل اعلام ( نام‌هاى اشخاص و اماكن ) و فهرست جامعى از اصطلاحات نجومى و تقويم سعد و نحس ايام و ساعات و هم‌چنين نام پرندگان و دد و دام ؛ نام گياهان ، لغات و اصطلاحات و تطبيق آنها با لغات مصطلح امروزى فارسى ، فهرست نام آلات و ابزارها ، فهرست خوردنىها و آشاميدنيها ، فهرست مقياسات و واحدهاى وزن و طول و نقود ، تنظيم و بكتاب افزوده شده است و براى مزيد فايدهء علاقمندان

--> ( 1 ) حاج ميرزا عبد الغفار نجم الدوله ( متولد سال 1218 و متوفى بسال 1287 هجرى شمسى ) يكى از اساتيد رياضى عصر اخير و معلم دار الفنون عهد ناصرى و مؤلف كتب عديده در علوم رياضى و نجوم و هيئت قديم و جديد و جغرافيا و علوم طبيعى و از رجال علمى قرن چهاردهم هجرى است . مقبرهء آن مرحوم در تكيه صفائيه واقع در شهر رى نزديك چشمه على است .